MYŚLIBÓRZ 1947-1956

Posted by on 15, Marzec 2013 in Artykuły historyczne | 0 comments

MYŚLIBÓRZ 1947-1956
KALENDARIUM NAJWAŻNIEJSZYCH WYDARZEŃ 

1947

Służba zdrowia

Nastąpiła stabilizacja w kwestii personelu medycznego szpitala w Myśliborzu. Do miasta przybyło małżeństwo lekarzy – dyrektorem szpitala została dr Anna Gbur. Stanowiła wraz z mężem obsadę medyczną szpitala na 200 łóżek, mieszczącego się w dwóch budynkach (na Łużyckiej 4 – oddział chirurgiczny i na Strzeleckiej 51 – oddział zakaźny). Działa też przychodnia, w której prócz doraźnego leczenia przeprowadzane są działania profilaktyczne – w powiecie myśliborskim w 1947 r. wykonano ok 23.150 szczepień (w tym 18.650 na dur brzuszny, którego epidemię odnotowano rok wcześniej).

Partie polityczne

Dynamicznie rozwijają się na terenie powiatu myśliborskiego organizacje partyjne. W 1947 roku, tak jak w całej Polsce, następuje proces „oczyszczania szeregów PPR z elementów wrogich lub przypadkowych”. Tabela przedstawia zmiany ilościowe w poszczególnych partiach na koniec lutego i czerwca 1947 roku.[1]

Nazwa partii

Luty 1947

Czerwiec 1947

Polska Partia Robotnicza

1125

1106

Polska Partia Socjalistyczna

400

400

Stronnictwo Ludowe

300

260

Stronnictwo Demokratyczne

50

180

Stronnictwo Pracy

70

120

Polskie Stronnictwo Ludowe (Mikołajczyka)

„kilkunastu członków”

przestała funkcjonować

Na uwagę zasługuje również sytuacja jedynej legalnej wówczas partii niechętnie nastawionej do systemu wprowadzanego przez komunistów – PSL. Mimo ogromnego poparcia, jaką faktycznie partia ta posiadała, organizacje terenowe PSL funkcjonowały coraz słabiej, by wreszcie (tak jak w przypadku ziemi myśliborskiej) przestać funkcjonować w ogóle. Po sfałszowanych wyborach, seriach aresztowań wśród działaczy PSL i represjach, które dotykały nawet najmniej zaangażowanych członków tej organizacji, jej los, zwłaszcza „w terenie” był przesądzony…

5. lutego „przedstawiciele urzędów państwowych, organizacyj społecznych i partyj politycznych, zebrani (…) na konferencji w Starostwie w Myśliborzu (…) na wieść o dokonanym wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej (…) meldują, że dzierżą Straż nad Odrą, wiążą Ziemie Odzyskane z Macierzą mocą serc swych, wytrwałą pracą polityczno – gospodarczą i krzewieniem ideałów Polski – Ludu Pracującego oraz składają Ci, Dostojny Obywatelu Prezydencie, życzenia pomyślnego kierowania Polską i prowadzenia jej do pełnego rozkwitu w myśl zasad P.K.W.N. i Kr.R.N.” [zapis oryginalny] – z listu wysłanego do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bolesława Bieruta. Podpisy: Przewodniczący PRN A. Osiecki, starosta Powiatowy ST. Orzechowski, Prezes Pow. Zarządu Samopomocy Chłopskiej M. Nowakowski.[2]

Władze miasta

Kłopoty nie omijały władz miejskich. Tymczasową Radę Narodową od października 1946 roku zastąpiła Miejska Rada Narodowa, składająca się z 15 przedstawicieli partii politycznych i organizacji społecznych oraz związków branżowych. Praca Rady nie układała się dobrze – jej przewodniczący, Edmund Fulmer, nie liczył się ze zdaniem innych członków Rady, a tym, którzy mu się sprzeciwiali utrudniał wykonywanie ich obowiązków. To doprowadziło do zniechęcenia części radnych i częstego opuszczania udziału w jej obradach. 21 kwietnia 1947 r. Rada jednogłośnie zdjęła E. Fulmera ze stanowiska Przewodniczącego Prezydium i wykluczyła z MRN. Przewodniczącym został Jerzy Bieliński, po czym praca Rady się ustabilizowała – jak pisze kronikarz: „Posiedzenia Rady odbywają się regularnie i przy dużej frekwencji. W dyskusjach nad różnymi zagadnieniami biorą udział liczni radni, a wnioski stawiane przez nich są śmiałe i zmierzają do usprawnienia pracy zarówno Rady jak i administracji miejskiej.[3] (…) [Rada] faktycznie kierowała całością życia gospodarczego na terenie miasta i mimo, że w swej pracy nie miała doświadczenia, a członkowie jej często byli zwykłymi robotnikami, nie znającymi się na administracji, przyczynili się swym postępowaniem do utrwalenia na tych ziemiach młodej władzy Państwa Ludowego. W odpowiednim momencie potrafili przeciwstawić się elementom, którym nie zależało na utrwaleniu tutaj władzy polskiej, a jedynie na wyciągnięciu dla siebie jak najdalej idących korzyści materialnych.[4] Najważniejszymi zagadnieniami Rady w kadencji 1947-50 były, prócz uchwalania budżetu i przyjęcia sprawozdań z jego wykonania, m.in.:

–       urządzenie i otwarcie plaży miejskiej,

–       wprowadzenie na terenie miasta podatku od spożycia, ustalenie wysokości pobieranych opłat za wodę i kanalizację,

–       zakup ciągnika, a później również samochodu ciężarowego dla potrzeb miasta,

–       sprawy remontu szkół i zaopatrzenia ich m.in. w opał i pomoce naukowe.

31 maja Antoni Krużyński przestał pełnić funkcję burmistrza, którą powierzono mu w maju 1945 r. Dymisja nastąpiła na własną prośbę, ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający mu pełnienie tak poważnych obowiązków.[5] W czerwcu burmistrzem został dotychczasowy wójt gminy Myślibórz, Władysław Nawrocki.

„Nieduży kościół, a przy nim to Zgromadzenie”

25 sierpnia do Myśliborza przybyły dwie pierwsze siostry: s. Faustyna Osińska i s. Benigna Naborowska, dając początek Zgromadzeniu Sióstr Jezusa Miłosiernego. Siostry zostały do myśliborskiej parafii, prowadzonej przez proboszcza Jana Wojtysiaka, skierowane przez księdza administratora diecezji w Gorzowie Wielkopolskim. Osiedliły się przy kościółku, w domu wskazanym przez księdza proboszcza, nie wiedząc jeszcze, że taki dom i kościół widziała w swych wizjach siostra Faustyna Kowalska.[6] Dzieliły budynek wspólnie z Caritasem, zajmując początkowo tylko dwa pokoje na piętrze. Wkrótce w Myśliborzu pojawił się po raz pierwszy, zawiadomiony listownie przez siostry, ksiądz Michał Sopoćko (spowiednik św. siostry Faustyny). Aż do śmierci pozostawał opiekunem i duchowym przewodnikiem rozrastającego się wciąż zgromadzenia.[7]

Gospodarka

W powiecie myśliborskim w 1947 r. uruchomiono część istniejących tu wcześniej zakładów przemysłowych i warsztatów rzemieślniczych. Funkcjonowało wówczas 107 przedsiębiorstw, zatrudniających łącznie 946 pracowników. Niemal połowa z nich (423 os.) zatrudniona była w 6 czynnych zakładach przemysłu drzewnego. 219 działających w tym okresie warsztatów rzemieślniczych zatrudniało 402 osoby.

Uruchomiono tartak przy ul. Kamiennej (w pobliżu torów), po usunięciu stamtąd złomowiska samolotów, które zalegały na tym terenie od czasu działań wojennych.[8]

Coraz więcej gospodarstw rolnych jest uruchamianych przez napływającą ludność polską. Na 58.016 ha ziemi ornej ogółem w powiecie myśliborskim, w roku 1947 zaorano 15.748 ha (rok wcześniej 11.686 ha). Liczby te pokazują, jak trudne i powolne było zagospodarowywanie terenów rolniczych, przy braku narzędzi i środków niezbędnych do uruchomienia produkcji rolnej.[9]

Kultura i oświata

Już w roku 1946 rozpoczęły swą działalność pierwsze rozrywkowe zespoły muzyczne, służąc społeczeństwo swymi umiejętnościami podczas przeróżnych potańcówek. Jako pierwszy powstał zespół Stanisława Popielnickiego (skrzypce/saksofon), który wraz z kolegami – Sajewiczem (akordeon), Kazimierzem Janelli (trąbka), Józefem Puchalskim (skrzypce/saksofon altowy) oraz perkusistą (prawdopodobnie ta funkcja pełniona była przez różne osoby) grywał na weselach i innych zabawach. Jako drugi powstał zespół składający się z pracowników PKP, który debiutował w Sylwestra 1946 r., ale z powodu likwidacji parowozowni PKP część składu zespołu przeniesiono do Stargardu Szczecińskiego, więc zespół przestał funkcjonować w drugiej połowie 1947 r. Po zmianach w obsadzie zespołu p. Popielickiego (akordeonistę Sajewicza zastąpił Zdzisław Grzeszczak, a za perkusją zasiadł na stałe Ireneusz Błaszczyk) powstała tzw. „Wesoła Piątka”, zaliczana do najlepszych zespołów rozrywkowych w powiecie. Przez kolejne lata obsługiwał nie tylko imprezy rozrywkowe, ale także uroczystości państwowe, pochody pierwszomajowe itp.[10]

Od 3 września 1946 roku rozpoczęło w Myśliborzu działalność Liceum Pedagogiczne pod dyrekcją Zygmunta Robaszkiewicza. Przełom lat 1946/1947 był dla tej szkoły momentem bardzo trudnym, w związku z trwającym wciąż remontem budynku przy ul. Świerczewskiego 4 (obecnie nieistniejący budynek przy ul. Klasztornej), problemami z zaopatrzeniem w żywność dla internatu i nauczycieli, brakiem pomocy naukowych, a nawet zeszytów i odpowiednich ubrań dla uczniów. Dzięki współpracy z władzą, pomocy UNRRA oraz wielu zabiegom dyrekcji i pedagogów, trudności przezwyciężano. Dopiero w połowie 1947 r. szkoła „dorobiła się” własnych krzeseł (!), dotychczasowe zwrócono Domowi Społeczno-Oświatowemu, który udostępnił je wcześniej.[11] Na przełomie lat 1946/47 internat Liceum Pedagogicznego przeniesiono z zajmowanych pomieszczeń – sali widowiskowej Domu Społ.-Oświatowego i sali gimnastycznej na ul. Marcinkowskiego (obecnie Dom Wczasów Dziecięcych).

Przy Liceum Pedagogicznym już od stycznia 1947 r. rozpoczęła działalność drużyna harcerska im. Władysława Sikorskiego, prowadzona przez ucznia, Kazimierza Sadzińskiego. Harcerze udzielali się społecznie, m.in. zaopatrując kuchnię internatu w drewno opałowe oraz pracując przy odgruzowywaniu ruin dawnego hotelu koło dworca PKP (w tym miejscu obecnie budynek Nadleśnictwa) – pozyskane cegły oddano na odbudowę Warszawy. W Myśliborzu harcerstwo działało już od 1945 r. w ramach hufca męskiego (komendant Jan Januszkiewicz od 28.09.1945 r., a następnie Józef Popko od 31.12.1947 r.). 16 maja 1947 r. powołano też hufiec żeński – pierwszą komendantką została Henryka Pulner, a od 28 października Maria Agopsowicz.

Z sal Społecznego Domu Oświatowego (obecnie Myśliborski Ośrodek Kultury) korzystały już trzy chóry – dwa szkolne (Liceum Pedagogicznego i Liceum Ogólnokształcącego) oraz chór świetlicy. Oprócz nich istniały już też chóry przy Związku Zawodowym Kolejarzy i chór kościelny. Rozpoczęto starania o zgodę na utworzenie szkoły muzycznej, co spotkało się z dość dużym zainteresowaniem ze strony mieszkańców. Kierownik Domu Społeczno – Oświatowego, Władysław Narożyński, takiej zgody niestety nie otrzymał, wobec czego szkoły nie utworzono, a kilkoro wykwalifikowanych muzyków wyjechało z Myśliborza, w poszukiwaniu zajęcia dla siebie. [12]

Władze miejskie uruchomiły kuchnię, która mieściła się w dawnym budynku sądu przy ul. Pomorskiej. Prowadziła ona akcję dożywiania najbiedniejszych i repatriantów.[13]

1948

Służba zdrowia

Ze względu na problemy kadrowe i brak odpowiednich pomieszczeń i wyposażenia, zlokalizowany w Myśliborzu szpital powiatowy przeniesiono do odpowiednio wyremontowanych i przygotowanego do tej funkcji budynku szpitala w Barlinku, zajmowanego wcześniej przez Armię Czerwoną (radziecką). W zajmowanych przez szpital pomieszczeniach urządzono szkołę podstawową (od 1949 r., jako SP nr 3 – w budynku dawnego oddziału zakaźnego przy ul. Strzeleckiej 51) oraz izbę porodową i przychodnię dla matki i dziecka. Powiatowy Ośrodek Zdrowia został zlokalizowany przy ulicy Lipowej 2, a Przychodnia Przeciwgruźlicza (wraz z rentgenem) przy ulicy Bohaterów Stalingradu 17 (obecnie Piłsudskiego).

15 lipca rozpoczęto w powiecie akcję „W” – czyli walkę z chorobami wenerycznymi. Przebadano ponad 3.500 osób, 135 osób leczyło się w przychodniach przeciwwenerycznych.

W powiecie myśliborskim wciąż zmagano się z chorobami zakaźnymi – najwięcej było zachorowań na Odrę (53 osoby), Gruźlicę (29), Dur brzuszny (9) i inne…

Władze miasta

4 maja 1948 r., ze względu na „niewłaściwe wykonywanie obowiązków” ze stanowiska burmistrza odwołano Władysława Nawrockiego. Problematyczne okazało się znalezienie następcy… brakowało odpowiednich kandydatów, chętnych do objęcia tej funkcji. Bardzo krótko obowiązki burmistrza sprawował Antoni Bielawski (odwołany z powodu nadużywania alkoholu). Dopiero w lipcu burmistrzem został Władysław Narożyński. Funkcję swą pełnił do czasu powołania terenowych organów jednolitej władzy państwowej w 1950 r.[14] 

Z zachowanych notatek burmistrza z miesięcy maj-wrzesień 1948 r. dowiadujemy się o wielu drobnych problemach, które dla ówczesnych władz miasta były ogromnymi trudnościami.[15] Do najciekawszych należą.:

– starania w nadleśnictwie o wycięcie 2 ha lasu (miejskiego), by zapewnić wypłatę dla pracowników magistratu (urzędu miejskiego),

– „repolonizacja miasta”, czyli usunięcie poniemieckich napisów z domów i ścian budynków,

–  przywitanie i rozmieszczenie kolejnych grup reemigrantów z Westfalii (kierowanych do Myśliborza przez szczeciński PUR, ze względu na fakt, że burmistrz Narożyński również był reemigrantem z Westfalii),

–  zorganizowanie rozbiórki ruin i przekazywanie cegieł na odbudowę Warszawy,

– wielokrotne spotkania z przedstawicielem Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i innych uczelni, a także przedstawicielami Muzeum Pomorskiego w sprawie przekazania książek z poniemieckimi materiałami historycznymi, dokumentów i eksponatów muzealnych dawnego Heimatmuseum des Kreises Soldin, znajdujących się w ratuszu i Domu Społeczno – Oświatowym (brak „widoków” na utworzenie muzeum w Myśliborzu, m.in. ze względu na trudność pozyskania funduszy na etat kustosza),

– ustalenie granic powiatu myśliborskiego z Komisją Planowania Przestrzennego,

–  wielokrotne próby zatrudnienia rakarza, który w sposób właściwy zabezpieczałby padliny z terenu miasta i okolic, grabarza, który zajmowałby się cmentarzem (nie tylko grzebaniem zwłok, ale także dbaniem o zieleń na cmentarzu), czy zorganizowanie zakresu obowiązków miejskiego ogrodnika (który prócz dbania o zieleń miejską, miał np. hodować kwiaty na potrzeby licznych uroczystości państwowych),

– problem oświetlenia ulic (nieznani sprawcy wykręcali żarówki) i zobowiązanie tutejszego ORMO (Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej), do naprawy ulicznego oświetlenia. Jednocześnie ORMO zadeklarowało w czynie społecznym obsadzenie placu przed ratuszem (z którego przeniesiono cmentarz wojenny) żywopłotem z tui, [według innego źródła, pochodzącego od tego samego autora, czyli sprawozdania Kierownika Domu Społ. – Oświatowego za listopad 1948 r. likwidacją zdewastowanego płotu i obsadzeniem placu na Rynku mieli zająć się junacy „Służby Polsce” – przyp. aut.][16]

– zorganizowanie kursów dla analfabetów, liczne zebrania, konferencje, odprawy…

Grudzień (lub początek 1949 r.) – powstaje Komitet Powiatowy Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. I Sekretarzem KP PZPR w Myśliborzu został tow. Edmund Kopkowski. W momencie zjednoczenia PPR liczyła 1494 członków. Nie utworzono Komitetu Miejskiego PZPR, ze względu na obecność w naszym mieści władz powiatowych. Powstał on znacznie później, na skutek zwiększenia się liczebności wewnątrz partii.

Oświata, kultura i sport

W dniach 26 i 27 czerwca w Myśliborzu odbył się „Przegląd dorobku kulturalnego powiatu myśliborskiego”. W programie uroczystości m.in. nabożeństwo związane z końcem roku szkolnego, popisy młodzieży uczniowskiej, a wieczorem (o godz. 21.00) „Święto Kupały” (w amfiteatrze nad jeziorem, przygotowane przez Zespół Pieśni i Tańca Liceum Pedagogicznego pod przewodnictwem Józefa Bastera). W drugim dniu nastąpiły przemówienia władz państwowych (m.in. obecni byli przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Sztuki), koncert i występy młodzieży szkolnej.

W maju i czerwcu w myśliborskim liceum odbył się pierwszy egzamin dojrzałości. Maturę zdało wówczas 14 abiturientów. We wrześniu, od nowego roku szkolnego, szkoła nosiła nową nazwę: Szkoła Ogólnokształcąca stopnia licealnego. Nastąpiła zmiana na stanowisku dyrektora – przeniesionego do Szczecina Stefana Kulę zastąpił Józef Günter.[17]

Do myśliborskiego Powiatowego Domu Kulturalno-Oświatowego przyjeżdżają zespoły teatralne ze Szczecina, Koszalina oraz Warszawy, dostarczając miejscowej ludności „kulturalnej rozrywki”: Miejski teatr w Koszalinie wystawił przedstawienie pt. „Gdzie diabeł nie może”, Teatr Popularny z Warszawy – „Z temperamentem”, a szczeciński sztukę pt. „Sprawa Moniki”.

Utworzono Bibliotekę Powiatową oraz miejską czytelnię.

Na terenie miasta funkcjonują 3 kluby sportowe – „Osadnik”, który założono już w 1946 roku oraz „Gwardia” i „Pogoń”. Władze miejskie i oświatowe organizują wiele zawodów sportowych, „o charakterze masowym” jak np. „biegi narodowe, marsze jesienne, pływanie i trójbój lekkoatletyczny”.[18]

W myśliborskim hufcu harcerskim następują kolejne zmiany kadrowe – 1 października komendantem zostaje Józef Zakrzewski, a od 31 grudnia obowiązki te przejmuje Eugeniusz Szczygłowski.

Otwarto cmentarz wojenny, gdzie przeniesiono szczątki żołnierzy polskich i radzieckich oraz innych poległych (często nieznanych) z okresu II wojny światowej, m.in. pochowanych wcześniej na rynku miasta i na skwerkach przy klasztorze podominikańskim. Cmentarz ulokowano przy przedwojennej wieży widokowej, nieopodal Ptasiego Cypla. Część prac porządkowych, w tym sadzenie zieleni, wykonywano w czynach społecznych.

Gospodarka

Uruchomiono w Myśliborzu Państwowe Zakłady Zbożowe. Zakłady prowadziły obrót zbożem pochodzącym ze skupu planowego i ponadplanowego. Osobno działał Młyn PZZ.

W powiecie myśliborskim funkcjonuje rozwinięta sieć warsztatów rzemieślniczych i punktów handlowych. Ogółem na tym terenie działało 215 różnych warsztatów rzemieślniczych, w tym  6 spółdzielczych i 209 prywatnych (m.in. 35 kowalskich, 27 szewskich, 24 piekarskie, 27 młynarskie i in.). Handlem spożywczym zajmowało się w tym okresie 117 placówek, w tym 13 hurtowni (7 państwowych, 5 spółdzielczych i 1 prywatna) oraz 104 sklepy detaliczne (3 państwowe, 42 spółdzielcze i 59 prywatnych).[19]

 

1949

Oświata i kultura

16 stycznia uroczyście otwarto Bibliotekę Miejską w Myśliborzu.

Przy ul. Kochanowskiego 4 (obecnie Szarych Szeregów 6) powstał Harcerski Ośrodek Metodyczny, w którym prowadzone były przeróżne zajęcia pozaszkolne i kulturalno-rozrywkowe dla młodzieży. Ośrodek pełnił też ważną funkcję metodyczną dla rozwijającego się prężnie ruchu harcerskiego. Harcerstwo z trudem opierało się ideologicznym wpływom władzy ludowej. 27 września myśliborscy harcerze wysłali do Konstantego Rokossowskiego, świeżo mianowanego Marszałka Wojska Polskiego depeszę, o ciekawej treści:

„My młodzież powiatu myśliborskiego, zorganizowana w szeregach ZHP, z okazji objęcia przez Obywatela tak ważnej i odpowiedzialnej funkcji, zasyłamy wyrazy głębokiego szacunku i radości. Wierzymy, że doświadczenia zdobyte przez Obywatela w szeregach Najlepszej Armii Świata, przekaże Obywatel wojsku polskiemu. Wierzymy, że mając za sobą tak znakomitego człowieka, ucznia szkoły stalinowskiej, staniemy się awangardową siłą w utrwalaniu pokoju na świecie.”[20]

Krytyczna analiza tego dokumentu, w zestawieniu z podobnymi listami z różnych okazji wysyłanymi przez inne hufce każe przychylić się do informacji, że depesza ta została napisana „odgórnie” przez władze wojewódzkie „w imieniu” myśliborskich harcerzy.[21]

Miejski żłobek, który początkowo pełnił też funkcję domu dziecka dla sierot (zarówno polskich jak i niemieckich), a powstał już w 1946 r., znalazł nowe, lepsze lokum – przeniesiono go do budynku przy ul. Lipowej 3.

1 września do budynku na ul. Pionierów 13 (obecnie gimnazjum) przeniesiono Liceum Pedagogiczne. Liceum zajmowało ten budynek wraz z tzw. szkołą ćwiczeń. Budynek ten LP zajmowało do 1960 r., kiedy to przeniosło się do nowego gmachu przy ul. Za Bramką (w 1968 szkołę zlikwidowano, a w tym miejscu umieszczono technikum rolnicze – obecnie Zespół Szkół nr 2).

1 września rozpoczęła działalność Szkoła Podstawowa nr 3. Od początku prowadzono w niej wiele zajęć pozalekcyjnych, w tym działał m.in. chór szkolny (który swój pierwszy występ odnotował już na apelu inauguracyjnym nowoutworzonej placówki!). Początkowo nauczycielem muzyki i dyrygentem chóru był Bolesław Kmita (jednocześnie organista kościelny). Od roku szkolnego 1951/52 chór prowadził Marian Kulik, a od 1957 r. – Bolesław Połchowski.

Niecodzienną atrakcją dla mieszkańców miasta (a nawet starszych klas szkolnych) była, odbywająca się 31 marca w Sali Domu Społeczno-Oświatowego, rozprawa Sądu Wojennego przeciwko (jak pisze w swym sprawozdaniu ówczesny kierownik ośrodka kultury): „Ukraińcowi, który zamiast rzetelnie pracować na roli, podburzał sąsiadów przeciw panującemu porządkowi, obdarzał władze wulgarnymi epitetami, jak w ogóle działał jako wywrotowiec. Publiczność (…) usłyszawszy wyrok, skazujący winnego na 6 miesięcy więzienia i konfiskatę majątku, opuściła salę pod silnym wrażeniem sprawiedliwości, karzącej wrogów obecnego ustroju”.[22]

 

1950

Gospodarka w mieście i powiecie

Za sprawą polityki państwa i nadmiernych obciążeń fiskalnych, likwidacji ulegają liczne punkty rzemieślniczo-usługowe. Prywatne sklepy i zakłady spożywcze przejmuje w Myśliborzu Powszechna Spółdzielnia Spożywców „Jedność”. Na bazie innych punktów (głównie rzemieślniczych) powstają liczne spółdzielnie, w tym m.in.:

Rzemieślnicza Spółdzielnia Inwalidów „Rzemieślnik”. Początkowo liczyła 20 członków, którzy prowadzili usługi szewskie, metalowe, czapnicze oraz remonty maszyn do pisania. Spółdzielnia prowadziła bardzo prężną działalność. Posiadała swą filię w Lipianach, która w latach 1951/52 wyodrębniła się w samodzielną spółdzielnię. W 1952 r. zmieniono nazwę na „Spółdzielnia Inwalidów im. Rewolucji Październikowej”, uruchomiono też hotel pracowniczy, umożliwiając zwiększenie zatrudnienia inwalidów spoza Myśliborza. Stopniowo zwiększał się zakres usług prowadzonych przez tę spółdzielnię. Zwiększało się też zatrudnienie – do momentu reorganizacji w 1962 r. zatrudniała ok. 400 osób w Myśliborzu i Pełczycach.

Spółdzielnia Budowlana „Zgoda” w Myśliborzu powstała na bazie dwóch stolarni, warsztatu ślusarskiego i licznych murarzy i elektryków. Funkcjonowała niezbyt prężnie, ze względu na duże trudności w zaopatrzeniu materiałowym, ale także z powodu braku doświadczenia i kwalifikacji pracowników.

Spółdzielnia Szewsko-Cholewkarska „Związkowiec” jak sama nazwa wskazuje zajmowała się produkcją obuwia. W początkowym okresie rozwijała się dynamicznie, zatrudniając nawet do 100 pracowników. Z czasem, z powodu braku konkurencyjności wobec fabryk państwowych, produkujących obuwie tańsze, niż mały lokalny zakład, spółdzielnia musiała ograniczać zatrudnienie, aż do rozwiązania na początku lat sześćdziesiątych.

Spółdzielnia Ogrodniczo-Pszczelarska rozpoczęła swą działalność już w roku 1949. W latach pięćdziesiątych została upaństwowiona pod nazwą Państwowe Przedsiębiorstwo Skupu Owoców i Warzyw. W 1957 r. reaktywowano spółdzielnię, która obejmowała swym zasięgiem trzy powiaty (Myślibórz, Pyrzyce, Chojna/Dębno).

Powołano Budowlane Przedsiębiorstwo Powiatowe, które miało realizować budownictwo w mieście i powiecie. Po raz pierwszy od przejęcia administracji przez polskie władze, w Myśliborzu rozpoczęto kapitalne remonty niektórych budynków mieszkalnych. Środki przeznaczone na ten cel były jednak niewystarczające, gdyż wiele budynków z tzw. muru pruskiego (zabudowa szachulcowa) nadawała się jedynie do rozbiórki. Odbudowano m.in. zniszczony budynek mieszkalny przy ul. 1 Maja (naprzeciwko dworca PKP).[23]

W powiecie myśliborskim uruchomiono też pierwsze 13 rolniczych spółdzielni produkcyjnych.

Władze

22 czerwca, ze względu na reorganizację terenowych organów władzy państwowej, nastąpiła likwidacja funkcji burmistrza. Z funkcją tą pożegnał się Władysław Narożyński. Dotychczasowe obowiązki burmistrza miał pełnić przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, którym został Bronisław Kołodziejczyk.

5-8 września zarządzeniem Zarządu Generalnego Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w Łodzi został rozwiązany Powiatowy Oddział PUR w Myśliborzu. Oficjalny proces przesiedleńczy został zakończony.

Oświata i kultura

Uruchomiono kino miejskie.

Władysław Narożyński w swych wspomnieniach zapisał, że do roku 1950 w Społecznym Domu Oświatowym znajdował się wciąż spory zbiór zabytków z istniejącego tu przed wojną muzeum regionalnego. Wspomina też: „później zginęło wszystko do reszty: halabardy, miecze, rusznice, pistolety, flinty, dubeltówki, a z dawniejszych epok kamienne siekiery i młotki, dalej urny i inne znaleziska z okolicy Myśliborza”.[24]

W harcerstwie następują coraz większe zmiany, przygotowujące je do włączenia do Związku Młodzieży Polskiej, jako Organizacji Harcerskiej, zajmującej się dziećmi młodszymi. Hufce prześcigały się w zwiększaniu liczebności swej organizacji. Według sprawozdania za I kwartał 1950 r., w myśliborskim hufcu (połączono już hufce męski i żeński) w organizacji działało ponad 38 % wszystkich dzieci w wieku szkolnym. Przy czym w tym okresie hufiec wykonał „plan rozrostu organizacji” o ok.150% (zaplanowano przyjęcie 1076 dzieci, wykonano 1539).[25] Dom Harcerza przy ul. Kochanowskiego (obecnie Szarych Szeregów 6), po chwilowym załamaniu spowodowanym trudnościami finansowymi, funkcjonuje jako ośrodek kultury dziecięcej. Zatrudniono tu dwóch pełnoetatowych pracowników pedagogicznych, a także nauczycieli do prowadzenia przeróżnych zajęć pozalekcyjnych (m.in. działały koła fotograficzne, dziewiarskie, muzyczne – zespół mandolinowy, przyrodnicze – harcerze prowadzili na przykład własną szklarnię). Komendantem hufca od 1 sierpnia 1950 r. aż do roku 1956 (i odtworzenia ZHP) został Wiesław Pasieka.[26]

 

1951

Władze

10 stycznia Bronisław Kołodziejczyk został powołany na stanowisko sekretarza Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, przestał więc przewodniczyć Prezydium MRN.

15 stycznia funkcję gospodarza miasta objął Czesław Stryjaś.[27]

Oświata i kultura

Miejski żłobek otrzymał imię… Hanki Sawickiej. Oficjalne przemianowanie, w obecności przedstawicieli władz nastąpiło w grudniu 1951 r.

Znacznie rozrosła się sieć bibliotek. Na terenie powiatu myśliborskiego funkcjonowało 12 bibliotek (1 powiatowa, 3 miejskie i 8 gminnych). Działały też 54 punkty biblioteczne, w tym 52 na wsi. Powstała biblioteka pedagogiczna, której zadaniem było zaspokojenie potrzeb nauczycieli dotyczących literatury fachowej.

7 kwietnia Sejm Ustawodawczy Rzeczpospolitej Polskiej uchwalił ustawę o likwidacji analfabetyzmu. Zgodnie z hasłem „ani jednego analfabety w Polsce w 1951 r.” przystąpiono do intensywnej walki z analfabetyzmem. Pełnomocnikiem Powiatowym do spraw organizacji dokształcania był przewodniczący Pow. Rady Narodowej, Henryk Staszak, ale główny ciężar przeprowadzenia akcji dokształceniowej spadł na inspektora do walki z analfabetyzmem przy Wydz. Oświaty Eugeniusza Stefanowicza. Już w czerwcu 1949 r. dokonano rejestracji analfabetów – w powiecie było ich 2288. Na kursy początkowego nauczania skierowano 1817 osób. Do tej akcji, prócz nauczycieli wszystkich szkół włączyły się również Związki Zawodowe, Liga Kobiet, Związek Młodzieży Polskiej, ZSCH, Liga Przyjaciół Żołnierza. Myślibórz jako pierwszy w województwie szczecińskim zakończył walkę z analfabetyzmem już w lutym 1951 r.

Działało 25 świetlic (22 na wsi), czynnych było 19 zespołów świetlicowych. Przystąpiono do „intensywnej rozbudowy radiofonii przewodowej”. Na terenie miasta Myślibórz rozmieszczono 430 głośniki radiowe, a na wsi 240.

 

1952

Władze

12 kwietnia nastąpiła zmiana na stanowisku przewodniczącego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej – Czesława Stryjaś zastąpił Stanisław Dłubała.[28]

Gospodarka

Powołano do życia Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej oraz Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych, których zadaniem było dbanie o zapewnienie właściwych warunków komunalnych i mieszkaniowych dla mieszkańców miasta. W latach 1956-61 przedsiębiorstwa te połączono, by następnie znów rozdzielić.

 

1953

Służba zdrowia

Zakończono modernizację Szpitala Powiatowego w Barlinku. Dla ludności powiatu dostępne były tam oddziały: chirurgiczny, wewnętrzny, położniczo-ginekologiczny, zakaźny oraz dziecięcy. Liczba łóżek w szpitalu wzrosła do 184, a w 4 izbach porodowych na terenie powiatu – 30 łóżek.

 

1954

Władze

30 marca przewodniczącym Prezydium MRN został Henryk Żebrowski.

Władze powiatowe, w oparciu o uchwałę Rady Państwa i Rady Ministrów oraz zalecenia władz wojewódzkich, powołały Komisję Podziału Administracyjnego, która dokonała analizę potrzebnych zmian w podziale administracyjnym gmin wiejskich. Na bazie tej analizy i wytycznych, 5 lipca Powiatowa Rada Narodowa podjęła uchwały:

– w sprawie utworzenia w powiecie myśliborskim 20 gromad, w miejsce dotychczasowych 8 gmin wiejskich,

– o zmianie granic Myśliborza (z granic gminy miejskiej wyłączono Wierzbnicę, włączając ją do gromady Myśliborzyce, natomiast włączono Kolonię Myśliborzyce),

– o zmianie granic powiatu myśliborskiego (gromady Derczewo, Jagów i Boguszyny przeniesiono z powiatu pyrzyckiego).

5 grudnia odbyły się powszechne wybory do rad narodowych. Wybrano m.in. 64 radnych Powiatowej RN, 40 radnych Miejskiej RN w Myśliborzu, radnych Gromadzkich Rad Narodowych (w zależności od wielkości gromady – od 10 do 18).

 

1955

Kultura i oświata

2 sierpnia administrator apostolski ks. Zygmunt Szelążek zatwierdził Zgromadzenie Sióstr Jezusa Chrystusa Miłosiernego Odkupiciela z domem generalnym w Myśliborzu. Dekret pozwalał siostrom na założenie własnego nowicjatu i oficjalne założenie strojów zakonnych: białego habitu przepasanego sznurem, białego szkaplerza i czarnego welonu. Już 21 sierpnia odbyły się pierwsze śluby wieczyste, które przyjął ks. infułat Zygmunt Szelążek, w obecności bł. ks. Michała Sopoćki. Kilka miesięcy później – w grudniu skończył się dla zgromadzenia ten radosny czas, gdyż nagle (na skręt jelit) zmarła jedna z dwóch sióstr – założycielek, przełożona generalna s. Faustyna Osińska.[29]

Przy Szkole Podstawowej nr 2, mieszczącej się wówczas w budynkach należących do Liceum Ogólnokształcącego (Armii Polskiej 13), powstał chór dziewczęcy, prowadzony przez nauczycielkę muzyki, p. Alicję Pikuła. Chór ten istniał do 1964 r.

 

1956

Oświata i kultura

Nastąpiły zmiany w systemie oświaty. Do liceum przyłączono Szkołę Podstawową nr 2, tworząc „jedenastolatkę” pod nazwą Szkołą Podstawowa i Liceum Ogólnokształcące w Myśliborzu. Dyrektor liceum (od 1949 r. Alfons Westphal) zyskał pomoc w postaci zastępcy, którym został nauczyciel fizyki, Eugeniusz Szczygłowski.[30]

Władze

26 września po raz drugi przewodniczącym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej został Stanisław Dłubała. Funkcję tę pełnił do 1959 r.[31]

Gospodarka

W Myśliborzu rozpoczęto budowę nowych budynków mieszkalnych (pierwszych po wojnie) przy ulicach Armii Polskiej i Pionierów.

Mieszkańcy wsi Dalsze sprzeciwili się propozycji utworzenia w ich miejscowości „kołchozu”. W odpowiedzi na to nieposłuszeństwo społeczeństwa został zburzony kościół w tej miejscowości, który działał wówczas, jako filia myśliborskiej parafii (wciąż jeszcze jednej parafii, z siedzibą przy kościele pw. Św. Krzyża.[32]



[1] Kronika miasta s.14,15.

[2] dokument w zbiorach Muzeum Pojezierza Myśliborskiego.

[3] Kronika miasta s.20

[4] Tamże s. 22

[5] Kronika miasta s.10

[6] ks. Tomasz Krzaniecki, Myślibórz – dzieje miasta i kościoła cz. II w: Kwartalnik Regionalny Z BIEGIEM MYŚLI, nr 2(6) z lipca 2001 r.

[7] J. Grzegorczyk, Dziurawy kajak i Boże Miłosierdzie, Wyd. W drodze 2006, s.

[8] Z. Grzeszczak, Wspomnienia o Myśliborzu z początkowych lat powojennych, w zbiorach rodziny.

[9] kronika powiatu…, s. 66

[10] Zdzisław Grzeszczak, Kronika Rozwoju Życia Muzycznego w Myśliborzu, Myślibórz 2007, s.2-4.

[11] W. Narożyński, Spełnienie. Pamiętnik burmistrza w: Tryptyk Szczeciński, t. 1, Szczecin 1985, s. 101-104

[12] W. Narożyński, Spełnienie… s. 135, 136.

[13] Wspomnienia J. Dąbrowskiego, maszynopis w zbiorach Muzeum Pojezierza Myśliborskiego.

[14] Kronika miasta s.11

[15] W. Narożyński, Spełnienie…

[16] Wł. Narożyński, Sprawozdanie Kierownika Domu Społeczno-Oświatowego za miesiąc listopad 1948 r., w zbiorach Muzeum Pojezierza Myśliborskiego.

[17] monografia Liceum Ogólnokształcącego im. Bohaterów Westerplatte wyd. na III Zjazd Absolwentów LO, wrzesień 2005.

[18] Kronika miasta s. 92

[19] Kronika powiatu…, s. 43,44.

[20] Kronika Chorągwi Zachodnio-Pomorskiej ZHP w Szczecinie lata 1934-39 i 1945-56.

[21] R. Topolski, Związek Harcerstwa Polskiego na Pomorzu Zachodnim w latach 1934-1956. Szczecin 1999, s. 78.

[22] Wł. Narożyński, Sprawozdanie Kierownika Domu Społeczno-Oświatowego za miesiąc marzec 1949 r., w zbiorach Muzeum Pojezierza Myśliborskiego.

[23] Kronika powiatu…

[24] W. Narożyński, Spełnienie…, s. 132.

[25] R. Topolski, Związek Harcerstwa…, s. 67.

[26] R. Topolski, Związek Harcerstwa…, s. 118.

[27] Kronika miasta s.11

[28] Kronika miasta s.11

[29] J. Grzegorczyk, Dziurawy kajak i Boże Miłosierdzie, Wyd. W drodze 2006, s. 128.

[30] Monografia Liceum Ogólnokształcącego im. Bohaterów Westerplatte wyd. na III Zjazd Absolwentów LO, red. A. Topolski, wrzesień 2005.

[31] Kronika miasta s.12

[32] ks. Tomasz Krzaniecki, Myślibórz – dzieje miasta i kościoła cz. II w: Kwartalnik Regionalny Z BIEGIEM MYŚLI, nr 2(6) z lipca 2001 r.

Dodaj komentarz