Ruch ludności w latach 1945 – 1948

Posted by on 8, Grudzień 2012 in Artykuły historyczne | 0 comments

Marek Karolczak

RUCH LUDNOŚCI W MYŚLIBORZU W LATACH 1945 -1948

Według spisu ludności przeprowadzonego w Niemczech w 17.05.1939 r. w Myśliborzu zamieszkiwały 6 123 osoby. Na dzień 31.12.1964 ustalono żyjących byłych mieszkańców Myśliborza: w RFN – 2 731, w NRD i Berlinie Wschodnim – 1 187, w innych krajach – 72.  W latach 1939 – 1945 zmarło lub zginęło: w Wehrmachcie – 171, w następstwach represji – 420, pozostali zmarli – 762, niewyjaśnione przypadki – 629. Nie ustalono – 151.*

Według pierwszego spisu polskiego z maja 1945 r. w Myśliborzu przebywało 2363 Niemców. Tak, więc do maja 1945 r. liczba ludności niemieckiej w Myśliborzu zmniejszyła się o 3760 osób. Należy pamiętać, że pod koniec wojny nastąpiły znaczne ruchy ludności. m.in. wg wspomnień b. mieszkańców w Myśliborzu przebywało wielu uciekinierów z Berlina.

*Dane dotyczące ludności niemieckiej na podstawie: Heimatkreis Soldin/Neumark Die Geschichte eines ostdeutschen Heimatkreises, Soltau 1981, s. 631.

Do maja 1945 r. w Myśliborzu zamieszkiwało 281 Polaków, kronika podaje, że osiedlili się między 2.02. a majem, kiedy przeprowadzono pierwszy spis ludności. Trzeba jednak pamiętać, że Polacy mieszkali też w Myśliborzu przed 2.02.

Maj 1945 r. Według spisu ludności w Myśliborzu znajdowało się 2644 osób w tym 281 Polaków (liczby te nie obejmują żołnierzy polskich i radzieckich stacjonujących w mieście, bądź przebywających w szpitalu).

Czerwiec, Ludność polska 474, niemiecka 1 700, razem 2 174

Lipiec, Myślibórz zamieszkują 2543 osoby, w tym 848 Polaków i 1695 Niemców, do miasta przybyło 374 osadników.

Sierpień, Mieszkańcy: 3760, Polacy 2108, Niemcy 1652, Przybyło 1260, ur. 5 Polaków, zmarło 54 osoby, w tym 8 Polaków.

Wrzesień, Mieszkańcy 4406, Polacy 2966, Niemcy 1440, przybyło 858 osadników, ur. 2. polaków, zm. 46 w tym 9 Polaków.

Październik, mieszkańcy 4547, Polacy 3204, Niemcy 1343, przybyło 238 osób, ur. 1 Polak, zm. 30 osób, w tym 3 Polaków.

Listopad, zameldowanych 4698, Polacy 3358, Niemcy 1240, ur. 2. Polaków, zm. 14 osób, w tym 3 Polaków. Przybyło 254 osoby.

Grudzień, mieszkańcy 4698, Polacy 3358, Niemcy 1240, ur. 5 Polaków, zm. 22 osoby w tym 5 Polaków.

Struktura ludności (na dzień 1.12.1945):

Ludność Polacy Niemcy
4598 3358 1240
Mężczyźni 1537 354
Kobiety 1821 886
Dzieci do lat 14 724 273
Ludność od 14 do 60 lat 1875 729
Ludność powyżej 60 lat 859 238

Ruch naturalny ludności od sierpnia do 31 grudnia 1945.

Miesiąc Urodzenia Zgony ogółem Polacy Niemcy Osadnicy
Czerwiec         193
Lipiec         374
Sierpień 5 54 8 46 1260
Wrzesień 2 46 9 37 858
Październik 1 30 3 27 238
Listopad 2 14 3 11 254
Grudzień 5 22 5 17
Razem: 15 166 28 138 3177
 

Rok 1946

Na początku roku rozpoczęła się akcja wysiedlania Niemców za Odrę.

Gmina Myślibórz obejmuje 16 gromad, miasto zamieszkuje 3887 osób, na koniec roku  (18.12.) 5519, w tym Polaków 5334, (mężczyźni 2081, kobiety 2532, dzieci do l. 14, 721), Niemcy 185 (mężczyźni 46, kobiety 107, dzieci do l.14, 32) , w tym zawarto 111 małżeństw, urodzeń 146, zgonów 37.

Mieszkańcy według podziału na grupy osadników: repatrianci z byłych województw II RP – 2020, repatrianci z ZSRR – 900, repatrianci z Europy Zachodniej – 280, przesiedleńcy – 2120, autochtoni – 11, brak danych – 3.

Mieszkańcy według narodowości, płci i wieku na koniec 1946 r. (dane na 18.12.1946) Polacy 5334, w tym: mężczyźni 2081, kobiety 2532, dzieci do lat 14. 721, Niemcy 185, w tym: mężczyźni 46, kobiety 107, dzieci do lat 14, 32. Razem: 5519.

Rok 1947

Do grudnia 1947 r. W Myśliborzu osiedlono 1 718 rodzin (6 257 osób), w tym repatriantów 620 rodzin (1 865 osób), przesiedleńców rodzin 1 098 (4 392 osób).

Ludność 1947

Miesiąc Polacy Urodzenia Zgony Przyrost naturalny Niemcy Zgony Inni Razem
Styczeń 5543 27 8 17 185 2 5728
Luty 5543 23 5 18 185 5728
Marzec 5645 30 12 15 185 3 5830
Kwiecień 6064 12 4 7 168 1 6232
Maj 7050 24 6 18 163 7213
Czerwiec 5944 15 3 12 163 6107
Lipiec 5990 13 6 7 181 6171
Sierpień 6150 17 6 10 118 1 6268
Wrzesień 6371 33 9 24 99 6470
Październik 6241 21 4 17 99 6340
Listopad 6761 14 2 12 33 8 6802
Grudzień 6603 9 2 7 33 8 6644
Ogółem 238 67 164 7

Ludność według płci, narodowości i wieku (na 31.12.1947)

Polacy M K D do 14 l. Niemcy M K D do 14 l. Razem
6603 2561 2638 1404 33 7 17 9 6636

Ludność w latach 1946 – 1947 według grup osadników.

Rok Rep. ze Wschodu Rep. z ZSRR Rep. z Zach. Przesied-

leńcy

Przesiedleńcy z akcji „W” Reemi-
granci
Autoch-
toni
Brak danych
1946 2020 900 280 2120 11 3
1947 1344 898 902 3307 44 21 12 75

W 1947 r. Zakończono akcję zasiedlania miasta prowadzona głównie przez PUR. W latach 1948 – 1950 działalność Powiatowego Oddziału PUR dotyczyła głównie osadnictwa wiejskiego. Oddział Powiatowy PUR rozwiązano 8.09.1950 r.

Ludność miasta w latach 1948 – 1950

 

Rok Polacy M K Śluby Urodzenia Zgony

Przyrost nat.

Niemcy Inni Razem
1948 6783 3262 3521 99 249 50 199 44 4 6831
1949 7196 3434 3762 85 237 43 194 20 4 7220
1950 5633 2587 3046 63 238 42 196 5633

Przypływ ludności z zagranicy w latach 1956 -1959

1956 – 11, 1957 – 109, 1958 – 61, 1959 – 36.

Wszystkie dane statystyczne za Kroniką miasta Myśliborza

Pochodzenie terytorialne osadników w powiecie myśliborskim w latach 1945 – 1949.

Przesiedleńcy (z terenów, które pozostały w Polsce po 1945 r.): poznańskie, łódzkie, warszawskie, lubelskie, bydgoskie, kieleckie, rzeszowskie, krakowskie, białostockie, gdańskie, Warszawa, Poznań, Łódź, katowickie, Lublin, olsztyńskie, Bydgoszcz. ( podział na województwa do 1975 r.)

Akcja „W” (powiaty: Hrubieszów, Tomaszów Lubelski, Biała Podlaska).

Akcja „Wisła” (Operacja „Wisła”) – akcja militarna o charakterze międzynarodowym wymierzona w struktury Ukraińskiej Powstańczej Armii i Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, oraz przesiedleńcza dokonana w celu usunięcia wybranych grup ludnościowych, m.in. Ukraińców, Bojków, Dolinian i Łemków, jak również rodzin mieszanych polsko-ukraińskich, głównie z terenów Polski południowo-wschodniej (obszary na wschód od Rzeszowa i Lublina), głównie na Ziemie Odzyskane, która miała miejsce w dwa lata po zakończeniu II wojny światowej. Przeprowadzona została przez formacje wojskowe Rzeczypospolitej Polskiej, oddziały Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Milicję Obywatelską, Ochotniczą Rezerwę Milicji Obywatelskiej), jak i jej agendy cywilne (Państwowy Urząd Repatriacyjny).

Decyzję w sprawie podjęcia Akcji „Wisła” podjęło Biuro Polityczne KC PPR. Przyjmuje się, że trwała od 28 kwietnia do końca lipca 1947, chociaż ostatnie wysiedlenia miały miejsce w roku 1950. Szacuje się, iż w wyniku akcji wojskowej rozbito siły UPA w liczbie 1500 ludzi (17 sotni), oraz uwięziono 2 900 aktywnych lub domniemanych członków OUN, a przesiedlenia objęły ponad 140 tysięcy osób cywilnych. Pierwotnym kryptonimem tej akcji był „Wschód”, zmieniony później na „Wisła”.

Akcja „Wisła” nie była tożsama z repatriacją ludności ukraińskiej w latach 1944-1946, w dalszym ciągu budzi liczne kontrowersje i jest różnie interpretowana przez historyków, z których część twierdzi że jej głównym zadaniem nie było zniszczenie UPA – wskazują oni m.in. na fakt, iż objęła ona również obszary, gdzie UPA w ogóle nie działała.

http://pl.wikipedia.org/wiki/Akcja_Wisła

Repatrianci ( z byłych województw wschodnich włączonych do ZSRR, oraz wywiezieni do innych krajów w czasie wojny.): tarnopolskie, wołyńskie, wileńskie, lwowskie, Lwów, stanisławowskie, nowogródzkie, poleskie, białostockie, ZSRR, Austria, Rumunia, Niemcy.

Reemigranci ( z państw, do których wyjechali przed II wojną światową) Niemcy, Francja.

Autochtoni. (Od 1945 narzucona przez władze nazwa przedstawiciela społeczności pogranicza polsko-niemieckiego (według Andrzeja Saksona), byłego obywatela III Rzeszy, deklarującego polskie pochodzenie. Termin bywał niezrozumiały dla tych osób, ale przyjął się i bywa używany do dziś, także w innych językach.) http://pl.wikipedia.org/wiki/Autochton

 

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *