Myśla – cz. 6 – Wojny i bitwy nad Myślą

Posted by on 3, Grudzień 2012 in Artykuły historyczne | 0 comments

Marek Karolczak

Wojsko, wojny i bitwy nad Myślą 

  Najazd księcia Bolesława Pobożnego (1224/1227-1279), z dynastii Piastów, księcia wielkopolskiego od 1239 r. który dwukrotnie najechał na Myślibórz, jak się wydaje zapoczątkował wojny i bitwy, które rozgrywały się nad Myślą od średniowiecza.

Pierwszy raz w 1271 r. (Epizod ten opisał J.I. Kraszewski w powieści „Pogrobek“, )oraz latem 1278 r., kiedy podjął Bolesław ostatnią w swym życiu kampanię przeciw Brandenburgii. Dzięki posiłkom Mściwoja II pobił pod Sołdynem, Sołdzinem, Soldynem (Myśliborzem) wojska margrabiego Ottona, a następnie odzyskał Santok.

Najazd husytów, to kolejna wojna, kiedy   w 1433 roku wyruszyła wyprawa polsko – husycka na Nową Marchię, będącą w posiadaniu zakonu krzyżackiego. Dotarła aż do wybrzeży Morza Bałtyckiego. Dowodził nią Jan Čapek z Sán. 24 maja husyci rozbili się obozem pod Świebodzinem, skąd Jan Čapek w sile 700 jeźdźców, 7000 pieszych i 350 wozów bojowych, ruszył do Nowej Marchii.  W czerwcu wspólnie z Czechami przystąpiono do oblężenia Gorzowa. Spłonęła czwarta część miasta. Mieszczanie przygotowali się do odparcia ataku wynajęciem oddziału 1000 żołnierzy, więc po trzech dniach zrezygnowano z oblężenia i ruszono do Myśliborza, z którego obrońcy uciekli, więc zajęto miasto bez walki, ale spalono. Następnie husyci zniszczyli Moryń, Mieszkowice i Trzcińsko. Dalej przez Chojnę i Choszczno ruszono na Pomorze Gdańskie. Jesienią przez ziemię torzymską i krośnieńską, z wozami pełnymi łupów husyci wrócili do Czech.

1631 – 1650  wojska szwedzkie nad Myślą (okupacja szwedzka w czasie wojny 30. letniej).

Nocą 23 na 24 08.1758 r. główne siły rosyjskie zajęły stanowiska na równinie między Gudziszem, Chwarszczanami i Sarbinowem, prawym skrzydłem opierając się o Myślę. Siły liczyły ok. 44 000 żołnierzy. 24. 08. nad Myślę od strony Kłosowa przybyli Prusacy w liczbie ok. 35 000. Fryderyk Wielki założył kwaterę w młynie nad Myślą, należącym do Dębna.  W bitwie po stronie pruskiej brali udział huzarzy polscy pod dowództwem Pawła Józefa Małachowskiego. Byli to ochotnicy rekrutujący się spośród młodzieży szlacheckiej, którzy wstąpili do armii Fryderyka i kształcili się w pruskich szkołach wojskowych. Sformowano z nich 12 chorągwi po 100 jeźdźców. Po stronie rosyjskiej wśród biorących udział w bitwie Polaków walczył m. in. książę Lubomirski. W nocy 24/25.08.Prusacy przeprawili się po odbudowanym zniszczonym przez Rosjan moście przez Myślę, obchodząc wojska rosyjskie od wschodu. Rosjanie zostali  przyparci do Myśli  (rzeka znalazła się na ich tyłach).Bitwa pozostała taktycznie nierozstrzygnięta, choć obie strony po dziś dzień roszczą sobie prawo do zwycięstwa. Straty obu stron były bardzo dotkliwe – zginęło lub zostało rannych 11 do 12 000 Prusaków i 15 do 19 000 Rosjan.  Sarbinowo to jedna z największych bitew XVIII/XIX w.

1806 – 1814 wojska francuskie nad Myślą (okupacja francuska).

Od stycznia 1945  do maja 1945 władzę nad Myślą przejmują Komendanci Wojenni Armii Radzieckiej.

W czasie działań wojennych 1945 r. nad Myślę trafiły również jednostki wojska polskiego.

W 16 lutego  miał miejsce przemarsz           6 Samodzielnego Batalionu Zmotoryzowanego Pontonowo – Mostowego na trasie:. Gorzów – Ławy – Myślibórz –  który w Czelinie, 27.02.45 – wkopał pierwszy polski słup graniczny nad Odrą.

                        Miejsce postoju 1 Korpusu Pancernego 5.03.45 – 14.03.45, którego koncentracja miała miejsce w rejonie Myślibórz – Lipiany, a sztab znajdował się w Myśliborzu.

                        1.02.1945 r. Barnówko zajęły wojska 5 Armii Uderzeniowej 1 Frontu Białoruskiego . W kwietniu 1945 r. zorganizowano lotnisko polowe na którym stacjonowały polskie jednostki lotnicze wspierające działania 1 armii WP w operacji berlińskiej:  Przebazowanie 4 Mieszanej Dywizji Lotniczej rozpoczęto 12 kwietnia 1945 r. Rzut powietrzny przybył 14.04. 1945 r. 1 pułk myśliwski i 3 szturmowy przybyły z Mirosławca, 2 pułk nocnych bombowców z lotniska Płoty. W rejon nowego węzła lotniskowego Barnówko (Myślibórz)  Dowództwo Lotnictwa WP skierowało 5 batalionów obsługi lotnisk (73, 74, 129, 130, 483), grupę operacyjną z eskadrą samolotów Po – 2 z 13 pułku lotnictwa transportowego, 100 samochodów ciężarowych, osłona lotnisk: 2 pułki artylerii p. lot. (907, 1596), Lotnisko Barnówko osłaniał 1 samodzielny dywizjon artylerii p. lot. 14 – 29 IV, 1 Mieszany Korpus Lotniczy, 4 Pomorska Mieszana Dywizja Lotnicza (1 pułk lotnictwa myśliwskiego „Warszawa”, 2 pułk nocnych bombowców „Kraków”, 3 pułk lotnictwa szturmowego, 44 kompania łączności, klucz dowództwa, poczta polowa 3116, (118 samolotów, 779 ludzi), na lotnisku Barnówko bazowały w kwietniu 1945 r. również: 6 i 8 pułk lotnictwa szturmowego i 9 pułk lotnictwa myśliwskiego. W pałacu który jeszcze nie był zniszczony stacjonowały sztaby dowództwa, 15 IV lotników odwiedzili: Naczelny Dowódca WP gen. Michał Rola-Żymierski i jego zastępca gen. Marian Spychalski. Na gazonie przed pałacem pochowano 2 pilotów, którzy zginęli w pobliżu lotniska (20.04.  chorąży Roman Wierzchnicki i 22.04.  Szyrokun). Po wojnie prochy Wierzchnickiego zostały pochowane przez rodzinę na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, a Szyrokuna na cmentarzu żołnierzy radzieckich w Dębnie.

W 1946 r. w bliskim sąsiedztwie rzeki, na terenie byłego przedsiębiorstwa pod nazwą Wasser, Mahl und Schneidemühlen Teubner & Co., utworzono w Namyślinie  strażnicę Wojsk Ochrony Pogranicza. W 1990 r. została przemianowana na strażnicę Straży Granicznej, która ostatecznie została zlikwidowana w 2003 r.

Literatura (dot całego opracowania o rzece).

1/ N. Bondyr, Szlaki kajakowe województwa gorzowskiego. Odra, Myśla, Paklica, Obra. Przewodnik. Gorzów Wlkp. Brak roku wydania. ISBN 83-87 184-00-4.

2/ A. Boratczuk, R. Kotla,  J. M. Kosacki, Bitwa pod Sarbinowem (Zorndorf) [w] „Wedrowiec Zachodniopomorski”, nr 2[6]/2002,

3/ Z. Czarnuch, Odlewnictwo żelaza w Nowej Marchii w okresie manufaktur… [w] Nadwarciański Rocznik Historyczno-Archiwalny nr 10, Gorzów wlkp. 2003,

4/ Die Neumark – Der Soldinische Kreis,  (nach F.W.A. Bratring – Beschreibung der Mark Brandenburg – 1809), http://brandenburg.rz.htw-berlin.de/

 5/ „Informator Archeologiczny”. Badania 1979, Warszawa 1980,

6/ Karty z dziejów Dębna, Dębno 2005, 

7/ Między Odrą a Myślą.  Krajobraz przyrodniczy i kulturowy południowo – zachodniej  części województwa zachodniopomorskiego, red. A. Stachak, Szczecin 2011,

8/ Myśla, Słownik Gorzowski 176, pod red. J. Zysnarskiego [w] „Ziemia Gorzowska” nr  25,

9/ Odkrycia, Namyślin, „Materiały Zachodnio-Pomorskie”, T.IV, Szczecin 1958,

10/ Przyroda Pomorza Zachodniego, red. M. Kaczanowska, Szczecin 2002,

11/ Rowerowy Szlak Przyrodniczo – Historyczny „Z biegiem Myśli”, Myślibórz, 2008,

12/ E. Rymar, Klucz do ziem polskich, Gorzów Wlkp. 2007,

13/ E. Rymar, Komandoria chwarszczańska templariuszy i Joannitów (1232 – 1540). Nadwarciański Rocznik Historyczno – Archiwalny nr 9, Gorzów Wlkp. 2002,

14/ Z. Wielgosz, Pogranicze wielkopolsko – zachodniopomorskie we wczesnym średniowieczu. Krajobraz naturalny i struktury osadnicze. Poznań 2006,

15 /P. Woddow, Brandenburgische Kornmüller und Mühlenmeister vor 1800.
16/  
www.genealogy.net,

17/ Wzorcowa sieć korytarzy ekologicznych na przykładzie byłego województwa gorzowskiego, red. L. Agapow, Szczecin 2000,

18/ A. Zieliński, Tajemnice polskich templariuszy. Warszawa 2003,

19/ www.namyslin.net.pl

20/ www.mysliborz.edu.pl/szlakzbm.pl

21/ http://www.templariusze.org/artykuly.php?id=128, Templariusze nad rzeką Myślą. M. Sałański, Myśla – najbardziej "templariuszowa" rzeka w Polsce

 

 

Dodaj komentarz