Myśla – cz. 5 – Kuźnice, Trasy wycieczkowe, wędkarze.

Posted by on 1, Grudzień 2012 in Artykuły historyczne | 0 comments

Marek Karolczak

Jak wody rzeki  żelazo kuły, czyli co ma wspólnego pałac  Sanssouci z Myślą?

            Bardzo ciekawymi obiektami przemysłowymi na rzece Myśli były tak zwane kuźnice żelaza ( niesłusznie nazywane hutami). Znajdowały się one w Buszowie, nazwa przejściowa Ruda), niem. Hammer, Dölziger Hammer,  (woj. lubuskie, powiat gorzowski, gm. Lubiszyn), oraz w Reczycach Kutzdorfer  Eisenhammer, (pow. myśliborski, gm. Boleszkowice).

Kuźnica  w Buszowie została zlokalizowana w 2002 r. podczas archeologicznych badań powierzchniowych przy drodze lokalnej Dolsk – Buszów, przy moście na Myśli w górę rzeki przed jej wpływem do jez. Postne. Na brzegu i pod wodą znaleziono bryły żużli podymarkowych. Z 1537 r. pochodzi pierwsza wzmianka o kuźnicy. Hammermeister Kranz zakupił ją na prawach dziedziczenia. 1571 r. właścicielem został syn Markus Kranz. W Kostrzynie została spisana umowa przez elektora Johanna Georga (Jan Jerzy Hohenzollern – margrabia brandenburski) określająca zasady i prawa przysługujące staremu mistrzowi kuźniczemu: wolne poszukiwanie rudy żelaza na terenie Nowej Marchii, wolne pozyskiwanie w lasach drewna budowlanego i opałowego i do wypalania węgla drzewnego, wypas 200 owiec w dobrach Schönebecków z Dolska (w ich dobrach była położona kuźnica), wolny połów ryb w Myśli do miejsca „Stackelfort”, wolne warzenie piwa. 1609 r. przywileje potwierdził elektor Johann Sigismund. Wytapiano tu również surówkę żelaza przez okres co najmniej 250 lat. Kuźnica posiadała dymarki z miechami poruszanymi kołem wodnym. W 1744 r. sprzedana mjr. von Marwitz z Dolska za 5200 talarów. 1750 r. założono w pobliżu kuźnicy wieś Briesenhorst (Brzeźno) w której osiedlili się koloniści z Wittenbergii. Kupiona od Marwitza przez Georga Zimmermanna (własciciela okolicznych hut szkła). 1792 r. kpt. von Treskow włączył kuźnicę do posiadłości w Dolsku.

W 1755 r. zbudowano kuźnicę w Reczycach nad  Myślą Kutzdorfer  Eisenhammer. Obrabiała ona produkowaną surówkę oraz żelazo śląskie. 2 hale posiadały 4. Wielkie młoty do żelaza sztabowego i 2. do wykuwania prętów. 4 fryszerki do świeżenia   surówki.  Były też 2. szopy na węgiel drzewny. Zatrudniała 12. robotników.  Koszt budowy 470 000 talarów.  1756 spłonęło jedno z pomieszczeń produkcyjnych. Rosjanie w 1758 r. spowodowali znaczne zniszczenia. 1765 rozbudowa, urządzenie do produkcji czarnej blachy instalując specjalny młot. Zrezygnowano z jej produkcji w 1772 r. Zakład pracował w oparciu o surówkę z Witnicy, Szwecji  i Syberii. 1767 – 1770 dostarczano duże ilości żelaza do  budowy pałacu Sanssouci w Poczdamie. 1775 r. 2 000 talarów zysku.  Zatrudnionych było 24 pracowników, w  1777 r. rozpoczęto przekuwanie surówki z huty Magdespring w górach Harzu. Od 1784 surówkę ze Śląska.  Dostawy drewna zapewniało utworzone leśnictwo Kutzdorf.

W 1750 r. w wyniku polityki Fryderyka II zaludniania terenów bagiennych, zaprojektowano osuszenie terenów nad Myślą w okolicy kuźnicy Buszów (Hammer). Założono wieś Briesenhorst (Brzeźno) zasiedloną kolonistami z Wittenbergii. W tym czasie (1740 – 1747) przekopano Myślański Kanał (Mietzel Kanal, (Fahlenwerder). W 1786 r. uregulowano dolny bieg rzeki między Buszowem a ujściem. Plany obniżenia Jeziora Myśliborskiego  zatwierdzone w 1856 r. i przeprowadzone w latach 1856 – 1863, spowodowały przekopanie nowych kanałów i pogłębienie cieków wodnych. W tym czasie zmieniono koryto Myśli w Myśliborzu, budując kanał łączący Jezioro Myśliborskie z Jeziorem Wierzbnickim. Nastąpiła likwidacja wielu młynów. Poziom wody w Jeziorze Myśliborskim obniżono o 2 m. Otrzymano w ten sposób 1000 mórg ziemi (morga pruska w latach 1816 – 69 to 0, 2553 ha), czyli 255,3 ha.

            Nad Myślą znajdują się również bardzo ciekawe parki,  które w gorszej lub lepszej kondycji dotrwały do naszych czasów.

            Wśród nich możemy wymienić: park miejski w Myśliborzu im. Armii Krajowej, oraz dworskie i podworskie: w Dolsku park krajobrazowy o pow. prawie 33 ha, założony w 1832 r. na planie opracowanym przez znanego twórcy ogrodów i parków Piotra J. Lenne’go. W Barnówku założony w 2 poł. XVIII w. o pow. 44 ha, z czego stawy rybne 36 ha; W skład kompleksu wchodzą ruiny pałacu i oranżerii, zniszczony układ dróg i wnętrz parkowych, częściowo zachowany cenny starodrzew – dwa dęby szypułkowe „Guślarze” o obw. 460 i 510 cm, wys. 20–22 m, klony, sokora chińska, choina kanadyjska – i budynki gospodarcze z 2 poł. XIX w. Pod koniec XIX w. park przebudowano oraz poszerzono o łąki i stawy rybne. Wpisany do rejestru zabytków pod numerem 274/79 z 5 października 1979 r. Z 1850 r. pochodzi krajobrazowe założenie parkowe zlokalizowane nad rzeką w Chwarszczanach.  Park wiejski z przełomu XVIII/XIX w. znajduje się  w Reczycach.

 

Turysta w dolinie Myśli.

            W okolicy Myśli przebiegają obecnie następujące rowerowe szlaki turystyczne:

Znakowany Szlak Kolarski „Zielona Odra”. ZS – 10z. (oznaczenie szlaku – zielone), długość 154,5 km, WWW.um-zachodniopomorskie.pl

Trasa: Szczecin – Gryfino – Widuchowa – Krajnik Dolny – Krajnik Górny – Zatoń Dolna – Piasek – Bielinek – Lubiechów – Cedynia – Osinów Dolny – Stary Kostrzynek – Stara Rudnica – Siekierki – Stare Łysogórki – Gozdowice – Stary Błeszyn – Czelin – Kłosów – Namyślin – Kaleńsko – Szumiłowo – Kostrzyn.

Rowerowy szlak przyrodniczo – historyczny „Z biegiem Myśli”. (oznaczenie szlaku – niebieskie), Długość 112,9 km. Szlak posiada przewodnik w 3 wersjach językowych, oraz stronę internetową: www.mysliborz.edu.pl/szlakzbm Trasa: Jedlice (gm. Lipiany) – Lipiany –  Derczewo – Sitno – Myślibórz – Mystki – Dolsk – Barnówko – Mostno – Cychry – Dargomyśli – Chwarszczany – Gudzisz – Reczyce – Namyślin – Chlewice – Kaleńsko – Kostrzyn, długość 112,9 km. Utworzony w 2008 r. przez Stowarzyszenie „Z biegiem Myśli”.

Trasa rowerowa „Szlakiem zakonów rycerskich templariuszy i joannitów”. (oznaczenie szlaku –  czerwone), długość 40,5 km. Szlak posiada przewodnik w 2 wersjach językowych, www.debno.pl Trasa: Namyślin – Gudzisz – Chwarszczany – Dargomyśl – jezioro Duszatyń – Dębno – Mostno – Więcław – Barnówko – Dolsk – pomnik lotników litewskich w Pszczelniku.

            Szlak rowerowy „ Dariusa i Girenasa” (oznaczenie szlaku – zielone) – długość 11 km. Trasa: Myślibórz – Wierzbnica – jezioro Dalesz – Dalsze – Pszczelnik. Szlak opisany:  http://www.wrotamysliborskie.pl/index.php?page=user.Page_399

            Szlak rowerowy „Humboldta” –( oznaczenie szlaku – zielony), długość: 21,5 km,. Trasa: Dolsk – Ostrowiec – Dyszno- Warnice. Szlak posiada przewodnik w 2 wersjach językowych, www.debno.pl

Szlak Zachodni – (oznaczenie szlaku – niebieski), długość: 40 km. Trasa: Rezerwat Dębina – karsko – Rychnów – Dzikowo – Strąpie – Dziedzice – Stara Dziedzina – Jarząbki – Podlesie – Ślazowo – Przelewice. Opisany:   http://www.it.barlinek.pl/tur/index.php?option=com_content&task=view&id=39&Itemid=48&lang=pl oraz w dwujęzycznych folderach.

Szlak Barlinecki – (oznaczenie szlaku – czerwony), długość: 39,1 km. Trasa: Przelewice – Topolinek – Laskowo – Równo- Niepołcko – Żydowo – Młyn Papiernia – Barlinek – Krzynka – Leśnictwo Okno – Leśnictwo Moczydło – Lipy Opisany: http://www.it.barlinek.pl/tur/index.php?option=com_content&task=view&id=38&Itemid=47&lang=pl oraz w dwujęzycznych folderach

Szlak „Mieszkowice i okolice” – (oznaczenie szlaku – zielony), długość: 39 km. Trasa: Mieszkowice – Zielin – Smolnica – Dębno – Oborzany – Wysoka – Boleszkowice – Sitno – Mieszkowice.Opisany: folder: " Szlaki turystyczne i ścieżki rowerowe w gminie Mieszkowice".

Szlak kajakowy na rzece Myśli nr 220.

Długość Szlaku 85 km. Czas spływu około 31 godzin, Średnia prędkość spływu 2,74 km/h. Uwaga!  Szlak do Mystek trudny!

Trasa: Lipiany, Jezioro Wądół – Jezioro Kościelne – Jezioro Będzin – Jezioro Łubie – Jezioro Myśliborskie – Myślibórz – Jezioro Wierzbnickie – Zarzecze – Staw – Mystki – Dolsk – Barnówko – Mostno – Dargomyśl – Chwarszczany – Gudzisz – Reczyce – Namyślin – Chlewice – ujście do Odry na 629,4 km (Odra) i 85 km (Myśla).

Trasy tematyczne wyznaczone przez Stowarzyszenie „Lider Pojezierza” na terenie gminy Boleszkowice:

Trasy posiadają przewodniki w 2 wersjach językowych, www.liderpojezierza.pl

Trasa „Parki, drzewa, lasy”: BO-1 Rezerwat „Cisy Boleszkowickie” – BO-2 Użytek ekologiczny „Torfowisko Gudzisz” – BO-3 Park Krajobrazowy „Ujście Warty” – BO-4 Zespół Przyrodniczo – Krajobrazowy „Porzecze”.

Trasa „ Zakony i kościoły Pojezierza”: BO-1 Boleszkowice, pozostałości zamku rycerskiego – BO-2 Boleszkowice, kościół parafialny, pocz. XIV w. – BO-3 Wysoka, kościół z XIV w. – BO-4 Chwarszczany, była kaplica templariuszy i joannitów XIII w. – BO-5 Gudzisz, kościół neogotycki XIX w. – BO-6 Namyślin, kościół neogotycki pocz. XX w.

Rzeka Myśla – raj dla wędkarzy

            Użytkowana jest przez PZW Okręg w Gorzowie Wlkp. jako woda nizinna od dopływu z jez. Białego do ujścia do Odry. Na odcinku od Dargomyśla do Chlewic jako woda górska (gm. Dębno, Boleszkowice). Na tym odcinku dozwolone przynęty sztuczne i roślinne. Zakaz spiningowania od 1.09 do 31.12.

Obwody rybackie ustanowione przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie (Rozporządzenie nr 2/2004, z dnia 22 kwietnia 2004 r., ważne od 18 czerwca 2004 r.):

1. OR rzeki Myśla nr 1 (wody 2 jezior bn. w ciągu rz. Myśla, na pd.-wsch. od jez. Małego, oraz wody rz. Myśla na odcinku od źródeł do jez. Małego.)

2. OR jez. Małe na rz. Myśla nr 2  (wody jez. Małe (Mostkowo), rz. Myśla na odcinku od jez. Małe do jez. Kościelne).

3. OR jez. Leśne na rz. Myśla nr 3 (wody jez. Leśne wraz z wodami kanału łączącego to jez. z rz. Myśla).

4. OR jez. Lipiańskie na rz. Myśla nr 4 (wody jez. Kościelne (Lipiańskie Pd.), jez. Lipiańskie Pn. (Wądół) wraz z kanałem łączące te jez., rz. Myśla na odcinku od jez. Kościelnego do jez. Będzin).

5. OR jez. Będzin na rz. Myśla nr 5 (wody jez. Będzin, rz. Myśla na odcinku od jez. Będzin do jez. Łubie).

6. OR jez. Myśliborskie na rz. Myśla nr 6 (wody jez. Myśliborskie, jez. Czółnów, jez. Łubie (Głazów), jez. Renickie (Ławy), jez. Wierzbnickie wraz z wodami ich dopływów, kanału Czółnów na odcinku od jez. Czółnów do jez. Myśliborskiego, kanału Renice, rz. Myśla na odcinku od wypływu z jez. Łubie do połączenia z ciekiem bn. odprowadzającym wody z jez. Białe).

7. OR jez. Królewskie na rz. Myśla nr 7 (wody jez. Królewskie (Księże) wraz z wodami dopływu łączącego to jez. z jez. Myśliborskie).

8. OR jez. Białe na rz. Myśla nr 8 (wody jez. Białe wraz z wodami cieku bn. łączącymi to jez. z rz. Myśla).

9. OR jez. Postne na rz. Myśla nr 9 (wody jez. Postne oraz wody wszystkich jego dopływów i odpływu do rz. Myśla).

10.         OR rzeki Myśla nr 10 ( wody rz. Myśla na odcinku od połączenia z ciekiem bn. odprowadzającym wody z jez. Białe do jej ujścia do rz. Odra, wraz z wodami jej dopływów.

 

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *